Η συζήτηση εστιάζει στα προβλήματα των αρχιτεκτόνων/ισσών και γενικότερα των μηχανικών και των τεχνικών, στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Θα συμβάλλουν σε αυτό  καλεσμένοι/ες συνάδελφοι/ισσες που εκπροσωπούν σωματεία, εργατικές πρωτοβουλίες και συλλογικότητες στην πανεπιστημιακή εκπαίδευση από την Αγγλία, την Ιταλία και την Τουρκία, με τους/ις οποίους/ες συναντηθήκαμε στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας για τη Διεθνή των Εργαζόμενων Αρχιτεκτόνων (Architectural Workers International).

Ποιά είναι τα σημαντικότερα προβλήματα στις εργασιακές σχέσεις των εργαζόμενων αρχιτεκτόνων/ισσών και τεχνικών σε κάθε χώρα;

Ποιό είναι το ευρύτερο πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον παραγωγής του δομημένου χώρου;

Υπάρχουν σωματεία που καλύπτουν τους/τις εργαζόμενους/ες αρχιτέκτονες/ισσες και τεχνικούς και αν ναι ποια είναι η δράση τους;

Ποιές πρωτοβουλίες αναλαμβάνει κάθε συλλογικότητα;

Ποιοί είναι οι στόχοι και τι θα μπορούσε να γίνει στο μέλλον για να βελτιωθούν οι συνθήκες της εργαζόμενης πλειοψηφίας;

Ομιλητές-ριες:
• Mauro Sullam, Ένωση Εργαζόμενων Αρχιτεκτονισσών και Αρχιτεκτόνων/Unione Lavoratrici e Lavoratori in Architettura – ULLARC, Μιλάνο – Ιταλία
• Cameron McKay, Τμήμα Εργαζόμενων Αρχιτεκτόνων/Section of Architectural Workers – SAW του συνδικάτου Unite, Λονδίνο – ΗΒ
• Nihal Evirgen, Άβολα Ερωτήματα στην Αρχιτεκτονική/Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular, Άγκυρα – Τουρκία
• Ιωάννα Τσιαμούρα, ΑΚΕΑ, μέλος Σωματείου Μισθωτών Τεχνικών, Αθήνα – Ελλάδα

Ακολουθούν τα κείμενα αυτοπαρουσίασης των συμμετεχουσών συλλογικοτήτων και σωματείων.

Η Ένωση Εργαζόμενων Αρχιτεκτονισσών και Αρχιτεκτόνων (Unione Lavoratrici e Lavoratori in Architettura – ULLARC), είναι μία συλλογικότητα η οποία ιδρύθηκε με στόχο να μετατοπίσει τη συζήτηση από το παραγόμενο προϊόν της αρχιτεκτονικής δημιουργίας στις συνθήκες αυτών που το παράγουν. Η εκμετάλλευση, η έλλειψη σταθερών ωραρίων εργασίας, ο ανταγωνισμός που οδηγεί τις αποδοχές όλων προς τα κάτω, είναι συμπτώματα ενός ευρύτερου, δομικού προβλήματος, το οποίο θέλουμε να αναδείξουμε στη δημόσια συζήτηση ώστε να αρθρώσουμε συγκεκριμένες προτάσεις. Η απαξίωση της εργασίας μας πρωταρχικά επηρεάζει τις νέες και τους νέους εργαζόμενους αλλά βλάπτει και την κοινωνία συνολικά, καθώς δεν μπορεί να υπάρξει καμία βιωσιμότητα όταν οι συνθήκες εργασίας δεν είναι δίκαιες. Είμαστε εργαζόμενοι χωρίς σταθερή σχέση εργασίας, μόνιμοι συνεργάτες σε αρχιτεκτονικά γραφεία, εργαζόμενοι στα πανεπιστήμια και αυτοαπασχολούμενοι. Κάποιοι από εμάς έχουν φύγει στο εξωτερικό αναζητώντας καλύτερες συνθήκες εργασίας. Ανάμεσά μας βρίσκονται όσοι και όσες είναι ή υπήρξαν εκμεταλλευόμενοι αλλά και όσοι και όσες αρνούνται να εκμεταλλεύονται άλλους. Η συλλογικότητά μας είναι ανοιχτή στον καθένα και στην καθεμία, αρχιτέκτονα/ισσα ή και όχι, που συμμετέχει στις διαδικασίες σχεδιασμού και κατασκευής του δομημένου χώρου. Μας ενώνουν περισσότερο οι κοινές μας πεποιθήσεις παρά η επαγγελματική μας κατηγοριοποίηση.

Το Τμήμα Εργαζόμενων Αρχιτεκτόνων (Section of Architectural Workers – SAW) είναι το σωματείο όλων των εργαζόμενων αρχιτεκτόνων στη Μεγάλη Βρετανία. Ως Τμήμα του ευρύτερου Τομέα Κατασκευών του συνδικάτου Unite the Union, παλεύουμε μαζί με τους άλλους εργαζόμενους του κλάδου για ένα δημοκρατικό δομημένο περιβάλλον, το οποίο θα παράγεται με ένα κοινωνικά δίκαιο, βιώσιμο και ασφαλή τρόπο. Επιδιώκουμε να βοηθάμε τα περίπου 350 μέλη του σωματείου μας να οργανώνουν τους χώρους εργασίας τους, ώστε να αποκτήσουν τη δύναμη που απαιτείται για να αμφισβητήσουν τα αφεντικά στα αρχιτεκτονικά γραφεία, να οργανώσουν δημόσιες καμπάνιες πίεσης στον κλάδο και να υποστηρίζουν όσους και όσες αντιμετωπίζουν ατομικά προβλήματα στους χώρους εργασίας, χρησιμοποιώντας τη συλλογική εμπειρία και γνώση.

Τα Άβολα Ερωτήματα στην Αρχιτεκτονική (Mimarlıkta Rahatsız Edici Sorular) είναι μια συλλογική πλατφόρμα που εμπλέκεται κριτικά με τις δομικές ανισότητες που είναι ενσωματωμένες στην αρχιτεκτονική εκπαίδευση και πρακτική. Επιδιώκει να εκθέτει και να αμφισβητεί αυτές τις ανισότητες μέσω συλλογικών τρόπων παραγωγής αρχιτεκτονικής. Η συλλογικότητά μας συγκρότησε το τουρκικό τμήμα της ερευνητικής πρωτοβουλίας του Αρχιτεκτονικού Λόμπυ (Architecture Lobby) με το όνομα Αρχιτεκτονική πέραν του Καπιταλισμού (Architecture Beyond Capitalism School – ABC School) με τη θεματική «χακάροντας τον θεσμό». Το χειμερινό εξάμηνο του ακαδημαϊκού έτους 2024-2025 η θεματική αυτή υιοθετήθηκε ως μεταπτυχιακό σεμινάριο του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του Τεχνικού Πανεπιστημίου Μέσης Ανατολής και αποτέλεσε μια σειρά ανοιχτών διαλέξεων σε έξι εργαστήρια αρχιτεκτονικής στην Άγκυρα. Μέσω συναντήσεων με φοιτητές, πανεπιστημιακούς και επαγγελματίες, η πρωτοβουλία ενεργοποιεί συζητήσεις γύρω από την αρχιτεκτονική και την παιδαγωγική, την κουλτούρα του αρχιτεκτονικού γραφείου, τα προγράμματα σπουδών, τον ταξικό διαχωρισμό, τα εργασιακά καθεστώτα και τις δυναμικές του κοινωνικού φύλου. Ως ανεξάρτητη συλλογικότητα, τα Άβολα Ερωτήματα στην Αρχιτεκτονική συνεχίζουν να διοργανώνουν διεπιστημονικές συναντήσεις σε πανεπιστήμια και αστικούς χώρους με ποικίλες μορφές, συμπεριλαμβανομένης της συλλογικής ανάγνωσης, του εργαστηρίου, των ανοιχτών διαλέξεων, των εκθέσεων και των συζητήσεων.

Η Αριστερή Κίνηση Εργαζόμενων Αρχιτεκτόνων (ΑΚΕΑ) είναι συλλογικότητα αρχιτεκτόνων/ισσών που παρεμβαίνει στον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων ΣΑΔΑΣ-ΠΕΑ, αλλά η δράση της δεν περιορίζεται εκεί, καθώς επιδιώκει να έχει παρουσία σε χώρους εργασίας, κινήματα πόλης, χώρου και περιβάλλοντος και σε πεδία όπου η αρχιτεκτονική υπερασπίζεται τον κοινωνικό της χαρακτήρα. Τα μέλη της ΑΚΕΑ συμμετέχουν επιπλέον στο Σωματείο Μισθωτών Τεχνικών αλλά και σε πολιτικές οργανώσεις, κινήσεις γειτονιάς, φεμινιστικές συλλογικότητες και αλλού. Επιδιώκουμε να λειτουργούμε αμεσοδημοκρατικά, προσπαθούμε να συνενώσουμε διαφορετικές οπτικές της ριζοσπαστικής αριστεράς και του ανταγωνιστικού κινήματος, από τις καθημερινές μάχες και τα άμεσα ζητήματα των εργαζόμενων του κλάδου, ως τη διεκδίκηση ενός απελευθερωτικού οράματος ενάντια στην καπιταλιστική βαρβαρότητα. Ως ΑΚΕΑ επιζητούμε να μιλήσουμε κριτικά για το περιεχόμενο της αρχιτεκτονικής, τον κοινωνικό ρόλο του/ης αρχιτέκτονα/ισσας και το αντικείμενο της δουλειάς μας, να προτάξουμε το κριτήριο της ωφέλειας της εργαζόμενης κοινωνικής πλειοψηφίας και της αρχιτεκτονικής ως κομμάτι των αντιστάσεων στο πλευρό των κινημάτων.