Γενική Συνέλευση όλων των σχολών, μετά την πρώτη εξ’ αναβολής συνέλευση, η απαρτία είχε συμπληρωθεί, τα πρώτα χειροκροτήματα. Ο οργανισμός, οι συγχωνεύσεις και ένα διάχυτο ρεύμα έξω από το πανεπιστήμιο, που έδινε ανοχή αν δεν ωθούσε το αίσθημα -μην αποδεχτείτε- τα παρατεταμένα μνημόνια, τη καταστολή των Φορτσάκηδων, τα δίδακτρα και τις ιδιωτικοποιήσεις, δείτε πώς μας κλέβουν τις ζωές και αγωνιστείτε. Σε αυτό τον παλμό και στο μακρινό Ρέθυμνο μπορούσες στους διαδρόμους να καταλάβεις πως έρχεται η κατάληψη.

Για μένα η πρώτη χρονιά για άλλους, η δεύτερη ή τρίτη χρονιά, μια αίσθηση πως εδώ ξέρουν πως γίνονται τα πράγματα, υπάρχει μια οργάνωση και εμπειρία. Πρώτα η συνέλευση φιλοσοφικής και έπειτα η μεγάλη συνέλευση. Εκεί, θα μετρούνταν οι διαθέσεις, το αυθόρμητο αλλά και η ικανότητα των μηχανισμών να κινητοποιούν.

Ένα από τα πρώτα προημερησίας διάταξης ψηφίσματα, προερχόταν από τα αυτόνομα σχήματα και αφορούσε τις κάμερες που είχαν τοποθετηθεί μέσα στις αίθουσες. Το ψήφισμα λιτό, αλλά όχι και η επιχειρηματολογία εισήγησής του καθώς σε δύο λεπτά κατάφερε να χωρέσει η περιγραφή του γενικού πλαισίου αύξησης της παγκόσμιας κρατικής καταστολής, επιτήρησης και ελέγχου, στην πρόταση παρεμπόδισης της κάμερας.
Το ψήφισμα πέρασε και σε μια τελετουργία, αμέσως μετά ο ψηλός, ανέβηκε σε μια καρέκλα στην άλλη άκρη του αμφιθεάτρου και σκέπασε την κάμερα με μια μαύρη σακούλα. Εκεί ξέσπασαν ξανά χειροκροτήματα.

Ασφαλώς, η συγκεκριμένη απόφαση δεν ήταν ούτε η πιο σημαντική ούτε η πιο ριζοσπαστική καθώς στο ψήφισμα στήριξης για το Νίκο Ρωμανό, που διεξήγαγε απεργίας πείνας για να του χορηγηθούν εκπαιδευτικές άδειες, αναγνωριζόταν η ληστεία τράπεζας ως πολιτική μορφή αντίστασης , όμως η σακούλα πάνω στην κάμερα ήταν μια από τις πράξεις που αποτύπωναν μια αποφασιστική διάθεση να συνδεθούν οι γενικές ιδέες με μια άμεση ενέργεια καθώς λειτουργούσε και σε ένα συμβολικό επίπεδο.

Οι κάμερες είχαν κλείσει και το κατειλημμένο πια πανεπιστήμιο είχε ανοίξει για να προβληθούν τα πραγματικά προβλήματα του περιφερειακού μας πανεπιστημίου, η υποχρηματοδότηση, η σίτιση, η στέγαση στο φόντο της γενικής πορείας φτωχοποίησης. Σε αυτές τρεις εβδομάδες που διήρκησε η κατάληψη, ένας συνδυασμός αγωνιστικής δημιουργικότητας, κριτικής και μάθησης απελευθερώθηκε, αποτελώντας την ουσιαστική για πολλούς εγγραφή στο πανεπιστήμιο.

Ήταν ίσως το απαραίτητο σοκ διατάραξης της ανώμαλης ομαλότητας όπως λέγαμε τότε ώστε φοιτητές, μεταπτυχιακοί, καθηγητές και αγωνιζόμενες κοινότητες της πόλης, να επιδιώξουμε να καλλιεργήσουμε τους τρόπους με τους οποίους θα μάθουμε την κοινωνία για να μην αποδεχτούμε τη βαρβαρότητα. Τα αντιμαθήματα, οι προβολές ταινιών, οι θεματικές συζητήσεις, οι πάγκοι των κινηματικών εκδόσεων, οι πολιτιστικές ομάδες, τα πάρτι, οι εξορμήσεις ενημέρωσης στη πόλη και ένα νέο φιλόδοξο εγχείρημα, το ραδιόφωνο της κατάληψης, με ενημερωτικές, θεματικές και ψυχαγωγικές εκπομπές, αποτέλεσαν μερικές μόνο από τις προσπάθειες να εκφέρουμε λόγο μαζί με τη σειρά των κινητοποιήσεων και διαδηλώσεων.

Η πολυμορφία δεν αποτυπωνόταν όμως μόνο στις μορφές αυτού του αγώνα αλλά και στα ρεύματα σκέψης που απάρτιζαν το μπλοκ αγώνα. Από το μακροβιότερο σχήμα της ΑΕΠ ΕΑΑΚ, στα Αυτόνομα σχήματα, την Αρεν και στ@ αγωνιστ@ που δεν είχαν κάποια ένταξη, σίγουρα όχι χωρίς αντιφάσεις και συγκρούσεις, μέσα από αυτήν την διαδικασία μαθαίναμε τους εαυτούς μας δια του μαζί. Κάπως έτσι διαμορφώθηκαν και οι σχέσεις εμπιστοσύνης, συντροφικότητας και ορισμένες νέες αξίες.

Ανάμεσα σε αυτήν την κοινότητα ξεχώριζε ο Ορφέας από τα Αυτόνομα σχήματα, ένας δευτεροετής φοιτητής του Ιστορικού, με τα χαρακτηριστικά στρογγυλά γυαλιά και τα φαρδιά ρούχα και ο οποίος κινούνταν με χαρακτηριστική άνεση σαν να είχε γεννηθεί στο πανεπιστήμιο (άνεση την οποία όλοι αποκτούσαν με τις ημέρες). Για να είμαι ειλικρινής δεν θυμάμαι να υπήρχε κάτι στο οποίο δεν ήταν μέσα, ούτε βάρδια ή δουλειά την οποία δεν αναλάμβανε και την οποία έφερνε σε πέρας αποτελεσματικά. Ωστόσο, το αυτοργανωμένο ραδιόφωνο και οι εκπομπές που έκανε με θεματικές γύρω από τους αγώνες κρατουμένων στις φυλακές, τη Hip hop και την ιστορία του ανταγωνιστικού κινήματος ήταν σίγουρα μια από τις δραστηριότητες που του ταίριαζαν καλά.

Δεν θα ήταν υπερβολικό να σχολιάζαμε 12 χρόνια μετά πως εκείνη η κατάληψη, παρότι δεν ακολουθούσε κάποιο πανελλαδικό ρεύμα, επιτάχυνε σε τοπικό επίπεδο διαδικασίες και πολώσεις μεγαλύτερες ακόμα και από τις ίδιες τις προθέσεις, προμηνύοντας ίσως τη μεγαλύτερη ταξική ένταση του δημοψηφίσματος που θα ακολουθούσε λίγους μήνες αργότερα. Το μπλοκ του συντονιστικού κατάληψης μπορεί να έχανε, εμείς όμως δεν ήμασταν ηττημένοι.

3 Δεκεμβρίου 2014

Μετά από μια πρωτοφανούς μαζικότητας συνέλευση, στην οποία είχαν βρεθεί να παρακολουθούν με αγωνία ακόμα και σκοτεινοί- άνθρωποι της επιχειρηματικής νύχτας της πόλης και με μοναδικό κίνητρο να σταματήσουν αυτόν τον όμορφο αγώνα, οι συντηρητικές δυνάμεις είχαν καταφέρει της ΔΑΠ και της ΠΑΣΠ να συνασπιστούν επενδύοντας στον φόβο και τις απειλές. Ο λόγος του συντονιστικού έπρεπε να καταφτάσει στα γεμάτα κόσμο λεωφορεία, που βλέπαμε για πρώτη φορά, για να δινόταν μια έστω τελευταία ευκαιρία να επικοινωνηθούν οι λόγοι του αγώνα, χωρίς περιφρόνηση. Η προσφώνηση, «Συνάδελφοι και συναδέλφισσες» είχε αποκτήσει νέο περιεχόμενο, με την έμφαση στο εμείς.

Παρά, την φιλότιμη συλλογική προσπάθεια, δεν έγινε δυνατό αυτό που είχε επιτευχθεί τις προηγούμενες φορές, όσοι είχαν γίνει φαντάσματα από την κοινωνική ζωή του πανεπιστημίου απέχοντας από άγνοια από τις διεκδικήσεις των προηγούμενων εβδομάδων αποδεικνύονταν συγκυριακά περισσότεροι.
«θα προηγηθεί η κατάθεση των πλαισίων και θα ακολουθήσει η ψηφοφορία, δεν μπορεί να μην ξέρετε τι ψηφίζετε».

Μετά το τέλος της ψηφοφορίας, το συντονιστικό παρέμεινε στο μεγάλο αμφιθέατρο, να κάνει μια πρώτη αποτίμηση και να πάρει μερικές συμπληρωματικές αποφάσεις για τη καθαριότητα του χώρου. Ανάμεσα στις «φυλές» του μπλοκ αγώνα κυριαρχούσε ένα κλίμα εξάντλησης, πληρότητας και ηρεμίας, «όπως αυτός που έχει κάνει το καθήκον του». Ο Ορφέας σε μια ενωτική τοποθέτηση θα συμπύκνωνε αυτόν ακριβώς τον πολιτισμό συνάντησης λέγοντας πως, παρότι αναρχικός, θα ένιωθε πολύ αυτήν την συνύπαρξη με την αριστερά. Παρά τις ξεχωριστές ερμηνείες, η απόληξη ήταν κοινή, ο αγώνας που δόθηκε ήταν νικηφόρος, έπρεπε να συνεχιστεί και τίποτα δεν πρόβαλε ως τόσο σημαντικό ώστε να διαρρήξει την ανάγκη της κοινής απάντησης ακόμα και αν δεν υπήρχε κατάληψη.

Λίγους μήνες μετά, η ανάδειξη μιας κυβέρνησης που προερχόταν από την αριστερά θα οδηγούσε σε μια ιστορική υποχώρηση τις κοινωνικές διεκδικήσεις και την εμπέδωση του ΤΙΝΑ, είχε αναπόφευκτες επιπτώσεις και στις δυνάμεις του κινήματος, της ριζοσπαστικής αριστεράς και αναρχίας. Στο Ρέθυμνο, χάρη στην ένταση της συγκεκριμένης εμπειρίας οι παραπάνω συνέπειες συνθηκολόγησης καθυστέρησαν να εκφραστούν και ακολούθησε νέος γύρος αγώνων στο πανεπιστήμιο και την επόμενη χρονιά. Ωστόσο παρά το ξεχωριστό παράδειγμα κυαριάρχησε ο κανόνας. Το θόλωμα των στόχων και η περιχαράκωση έδωσε τη θέση της στην εξατομίκευση, στην εσωστρέφεια και στο κυνήγι μαγισσών και τη λήθη του κοινού διαλόγου και δράσης.  Καθώς οι κοινωνικοί αυτοματισμοί δεν σταμάτησαν να εντείνονται και οι δυνάμεις του κινήματος δεν έπαψαν να τρώνε τις σάρκες τους, αξίζει το ερώτημα τι είχε μείνει από εκείνη την εμπειρία.

Το στοιχείο της προσωπικότητας συχνά παραβλέπεται αν δεν περιφρονείται εν ήδη των μεγάλων υποκειμένων, αλλά σε αυτή τη μικροϊστορία έχει τη σημασία της, καθώς ο Ορφέας αποτέλεσε από τους ανθρώπους που εξέφραζε τις θετικότερες κληρονομίες που γεννήθηκαν από τους αγώνες της κρίσης και το φοιτητικό κίνημα. Ως αυτόχθονας από το νησί του Βαρδή Τσουρή, κατανοούσε πως τα χέρια των θρασύδειλων φασιστών που σηκώνονται για να χτυπήσουν έπρεπε να βρίσκουν απάντηση, αλλά ήταν διαφορετικό και πιο σύνθετο το επίπεδο της κοινωνικής καταδίκης. Ως ερευνητής ιστορικός πάλευε πάντοτε μεταξύ της δύσκολης εξίσωσης, για την ανάδειξη της μνήμης της ιστορίας των επαναστατικών συγγενειών, της ετερόδοξης μετωπικής συνύπαρξης διαφορετικών ρευμάτων όπως αποτυπώθηκαν στην Κομούνα, το Σικάγο, τους IWW, τη Ρωσική Επανάσταση, τους Arditi del Popolo, την Ισπανία, τους Μαύρους Πάνθηρες, τους Weather Underground αλλά και της δικιάς μας επανάσταση της δεκαετίας του ’40, κινήματα που εξύψωσαν τη ταξική περηφάνια. Και από την άλλη, για την ιστορία ως «πρόβλημα», γιατί η επανάσταση δεν μπορεί να είναι έργο μίμησης ή αντιγραφής αλλά αποτέλεσμα ηρωικής δημιουργίας και δεν βρίσκεται στο παρελθόν κάποια απάντηση η οποία θα έπρεπε να ακολουθηθεί. Με κληρονομημένο «μικρόβιο» διεκδικούσε τη προώθηση των κινηματικών εκδόσεων, για την διεύρυνση της φαντασίας και των οριζόντων μας και να μην κάνουμε κύκλους γύρω από την ουρά μας.

Δεν χωνεύεται πως η κακή αρρώστια βρήκε τόσο αξιοσημείωτα στόχο σε ένα μυαλό που τροφοδοτούνταν από μια τόσο μεγάλη καρδιά. Η απουσία του Ορφέα Πρωτοψάλτη από τους δρόμους και τα αμφιθέατρα του αγώνα θα είναι ακριβή, ιδίως σήμερα στις τόσο δύσκολες στιγμές που διανύουμε, όταν το νησί του η Κρήτη γίνεται ένα ορμητήριο θανάτου και η αντίσταση πρέπει να δυναμώσει.
Αγαπημένο θρασίμι,
Μελλονταίε ιστορικέ
φίλε μου Ορφέα
Αντίο.

3/12/2014, Στιγμιότυπο, η συνεδρίαση του συντονιστικού κατάληψης Ρεθύμνου μετά τη Γενική Συνέλευση όλων των σχολών έληξε. Τα μέλη του Συντονιστικού γυρνούν από το Γαλατικό χωριό με λεωφορείο, εσύ με γυαλισμένα μάτια χαμογελώντας θα γυρίσεις στη κάμερα και θα μου πεις:
[κενό δεν θυμάμαι]
Ίσως μου είπες, να περπατήσουμε με την ψυχή στους ώμους μας μέσα στο σκοτάδι και θα νικήσουμε.
Όχι δεν μου είπες αυτό.
Θα νικήσουμε.
Σίγουρα, αυτό είπες.