Κ’ ενώ περιμένουμε με αγωνία το φετινό φεστιβάλ της Δράμας στις  8/9 (8 – 14/9), όπου κάθε χρόνο χτυπάει η καρδιά του πιο φρέσκου κινηματογραφικού πειραματισμού, μιλήσαμε με το Γιάννη Καρπούζη, σκηνοθέτη της ποιητικής ταινίας «Μαγκνταλένα Χάουζεν: Παγωμένος Χρόνος». Η ταινία θα κάνει ελληνική πρεμιέρα στο φεστιβάλ της Δράμας, συμμετέχοντας παράλληλα τόσο στο Εθνικό όσο και στο Διεθνές Διαγωνιστικό Πρόγραμμα του Φεστιβάλ.

*O Γιάννης Καρπούζης γεννήθηκε το 1984 στην Αθήνα. Είναι εικαστικός, σκηνοθέτης και παραγωγός. Έχει λάβει πλήθος διακρίσεων γύρω από την καλλιτεχνική του παραγωγή όπως το βραβείο Descubrimientos της PHotoEspana15. Το βιβλίο του «Ο Χάρτινος Χρόνος Τέλειωσε» κατατάχθηκε στις βραχείες λίστες του ΥΠΠΟΑ και βραβεύτηκε από το περιοδικό «Αναγνώστης». Το 2015 ίδρυσε την Empty Square, καλλιτεχνική εταιρεία παραγωγής οπτικοακουστικών έργων. Το 2020 ολοκλήρωσε το ντοκιμαντέρ «Νίκος Καρούζος: ο δρόμος για το έαρ» και βραβεύτηκε στο 22ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης. Είναι απόφοιτος των Sarajevo Talents (βραβείο Pack&Pitch) και Berlinale Talents. Τα έργα του ασχολούνται με τις πολιτικές ταυτότητες, τις χρονομηχανές και την υπαρξιακή μελαγχολία…     

Η ταινία είναι ένα ψευδοντοκυμαντέρ ή αλλιώς ένα mocumentary;

 

Το έργο είναι ψευδοντοκυμαντέρ με την έννοια ότι χρησιμοποιεί τις φόρμες του ντοκιμαντέρ για να αφηγηθεί μία επινοημένη βιογραφία. Το mockumentary είναι όρος που συχνά περιλαμβάνει και εργαλεία από την κωμωδία αλλά και σατιρίζει την ίδια την τεκμηριωτική φόρμα και την ψευδεπίγραφη αληθοφάνεια της.

Ποια είναι η Μαγκνταλένα Χάουζεν; Πως συνέθεσες τη φανταστική βιογραφία της;

 

Η Μαγκνταλένα Χάουζεν είναι η ενσαρκωμένη αντίθεση στην Άνγκελα Μέρκελ. Είναι ο τύπος του Ευρωπαίου που δεν κληρονόμησε την τραπεζική ισχύ, τον αποικιοκρατικό έλεγχο και την νέο-φιλελεύθερη σκληρότητα αλλά την ιστορία των Ευρωπαϊκών εξεγέρσεων και την σκέψη του Μαρξ, του Έγκελς, της Ρόζας. Είναι μία Ρόζα που διαβαίνει το άκρως πολιτικά μελαγχολικό μεταμοντέρνο τοπίο.

Γιατί διάλεξες να είναι γυναίκα;

 

Μιλώντας κυρίως ιστορικά – καθότι σήμερα επανεξετάζουμε τους ίδιους τους όρους που έχουν να κάνουν με το φύλο – έχω μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στην πολιτική ηθική και την ιδεολογική συνέπεια των γυναικών.

Σε ευχαριστούμε…

 

Το voice over στα Γερμανικά θυμίζει τα φτερά του έρωτα του Βεντερς, την πρωινή περίπολο αλλά και Μπέρκμαν, είχες κάποιες συγκεκριμένες αισθητικές επιρροές ή λειτούργησες αυθόρμητα;

 

Ένα συγκεκριμένο καρέ από την Περσόνα του Μπέργκμαν υπήρξε κεντρική αναφορά και προσπαθήσαμε να το εντάξουμε και στην ταινία μας. Η Πρωινή Περίπολος είναι ένα έργο που λατρεύω και αποτελεί αναφορά στην διαμεσική μου σειρά «Βάλτερ Μάρκερσεν: Άτλας». Η κύρια επιρροή ωστόσο για την «Μαγκνταλένα Χάουζεν» ήταν η σειρά ντοκιμαντέρ του ARTE, Contacts και τα λογοτεχνικά έργα του Γερμανού συγγραφέα Μαξ Ζέμπαλντ (Οι ξεριζωμένοι, Αούστερλιτζ).

Υπάρχει μια έντονη σχέση αυτής της ταινίας με την ιστορία της φωτογραφίας αλλά και του ίδιου του κινηματογράφου. Θέλεις να μας πεις δυο λόγια για τον τρόπο που επεξεργάστηκες το φιλμ σε αυτήν την ταινία;

 

Ναι ισχύει. Η ιστορία της καλλιτεχνικής φωτογραφίας ήταν απαραίτητο εργαλείο για να συντάξουμε την πορεία του φωτογραφικού έργου της Μαγκνταλένα Χάουζεν. Αλλά και η ιστορία συνολικά είναι ένα συνεκτικό μοτίβο της ταινίας μας. Εξάλλου τα μέσα των τεχνικά αναπαραγόμενων εικόνων έχουν προνομιακή σχέση με την ιστορία μέσα από την καταγραφή της αλλά τελικά και μέσα από την ερμηνευτικής της.

Σε ενδιαφέρει το αυτοαναφορικό παιχνίδι στον κινηματογράφο;

 

Με ενδιαφέρει πάρα πολύ – τουλάχιστον με ενδιέφερε για πολλά χρόνια. Όπως είναι φανερό, ο διάλογος μεταξύ κίνησης και ακινησίας, φωτογραφικού και κινηματογραφικού καρέ βρίσκεται στον εκφραστικό πυρήνα της ταινίας μας. Η κύρια αναφορά εξάλλου σχετικά με όλες μου τις δράσεις, είναι ένας άνθρωπος – πρότυπο, ο Κρις Μαρκέρ, ένας δημιουργός που διαρκώς καταπιάνεται με τα θέματα του μοντερνισμού και την ανατροφοδότηση των Μέσων.

Πιστεύεις ότι υπάρχει σύνδεση των κοινωνικών κινημάτων με τα κινηματογραφικά κινήματα;

 

Θεωρώ ότι η ταξική πάλη και η διαπάλη των ιδεών λαμβάνει χώρα μεταξύ άλλων και στο πεδίο του πολιτισμού – οπότε και στον κινηματογράφο τόσο εντός των ταινιών όσο και εντός των ινστιτούτων (φεστιβάλ, πανεπιστήμια κτλ). Ο πολιτισμός ήταν ανέκαθεν ένα προνομιακό πεδίο για την αριστερά, σήμερα όμως κυριαρχεί στις θεματικές των έργων τέχνης η ματαιότητα, ο μηδενισμός, η τυφλή βία, το από – ιδεολογικοποιημένο υποκείμενο που στερείται οράματος ή πίστης σε κάποια μεγάλη αφήγηση ή στην καλύτερη περίπτωση το υποκείμενο με κύρια αναζήτηση τον προσδιορισμό της ατομικής ταυτότητας. Για αυτό ήταν κεντρικής σημασίας η Μαγκνταλένα Χάουζεν να έχει πολιτική ταυτότητα, αριστερή και ριζοσπαστική πολιτική πυξίδα.

Είναι η δεύτερη ή η τρίτη ταινία σου; Θέλεις να μας πεις τι αφορούσαν οι προηγούμενες;

 

Είναι η δεύτερη ταινία μου. Στην πρώτη, στο δημιουργικό ντοκιμαντέρ Νίκος Καρούζος: ο Δρόμος για το Έαρ (100΄,σενάριο Ανδρέας Βακαλιός, Ηλίας Λιατσόπουλος), εξετάσαμε ποιες ιστορικές και πολιτικές δυνάμεις συν διαμόρφωσαν τον ποιητή – κόντρα σε ερμηνευτικά μυθεύματα που αναζητούν την αλήθεια του καλλιτέχνη στην τρέλα, την διάνοια ή την αυτοκαταστροφή. Στην τρίτη μου ταινία, το Left Behind (13΄) με την Νεφέλη Κουρή εξετάσαμε, με φόντο την Ελλάδα του 2023, την σύνδεση της μεγάλης αφήγησης με το μεταμοντέρνο σχήμα της ταυτότητας, ή αλλιώς τη σχέση του συλλογικού με το προσωπικό βίωμα.

Υπέροχες ταινίες… Σχεδιάζεις κάποιο επόμενο έργο;

 

Ε ναι, αφού το ξέρεις, ήσουν και στα γυρίσματα! Το φιλμ «Αρκάνσας» (32΄) με διευθυντή φωτογραφίας τον Γιώργο Φρέντζο (Όλα είναι δρόμος, Μαγκνταλένα Χάουζεν), και μοντέρ τον Γιάννη Χαλκιαδάκη (Η μπαλάντα της τρύπιας καρδιάς) σε σενάριο Άκη Κλαμούρη και Κωστή Πλεύρη. Στο έργο η Μπέτυ (Ελεάνα Καυκαλά) και ο Θέμης (Δημήτρης Καπουράνης) πηγαίνουν στο νυχτερινό κέντρο Αρκάνσας για να ακούσουν ένα μεγάλο όνομα της πίστας. Ωστόσο καθώς το πρώτο τραπέζι του μαγαζιού δεν γεμίζει, το μεγάλο όνομα αρνείται να εμφανιστεί και το πρόγραμμα συνεχίζεται με τα «δεύτερα», γεννώντας ένα μικρο-σύμπαν αναμονής γεμάτο εξομολογήσεις και ταπεινώσεις. Στο ρόλο του Μετρ, ο Αργύρης Μπακιρτζής, πορτιέρης ο Βασίλης Μπισμπίκης, λαϊκοί τραγουδιστές οι Παρασκευή Δουρουκλάκη και Βασίλης  Μητρόπουλος, σερβιτόρος ο Νικόλας Δροσόπουλος και λουλουδού η Μαργαρίτα Αλεξιάδη. Και πολλοί φίλοι ακόμη.

 

Το περιμένουμε με αγωνία… Καλή τύχη στη Μαγκνταλένα Χάουζεν και καλή μας αντάμωση στη Δράμα!     

 Η ταινία είναι διαθέσιμη για πέντε μέρες. Μπορείτε να την δείτε εδώ