“Η αντίσταση βρίσκεται στα έθιμα και τις γιορτές του λαού.

Διώξε τον (Αμερικάνο) τουρίστα από την γειτονιά σου πριν σε διώξει αυτός” 

 

• Γκράφιτι σε κεντρικό σημείο της κατά τα άλλα βαθειά gentrified πόλης της Οαχάκα στο Μεξικό.

 

Να ‘μαστε πάλι. Παρέα στη Λατινική Αμερική. Να ‘μαστε παλι στο Κανκούν του Μεξικού. Ένα από τα, κατ’εμέ, χειρότερα μέρη στη Λατινική Αμερική που βρωμάει νεοπλουτίλα, υπερκαταναλωτισμο, δηθενιά και απόλυτη αποικιοκρατία. Ενδιαφέρουσα σύμπτωση θα έλεγε κανείς ότι Κανκούν στη γλώσσα Μάγια (των Γιουκατέκων) σημαίνει “η φωλιά των Φιδιών”.

Κάποτε, γύρω στο 1970, υπήρχε εδώ ένα ψαροχώρι όλο κι όλο ονόματι Πουέρτο Χουάρεζ που απαριθμούσε 300 κατοίκους κατά βάση ιθαγενικής Μάγια καταγωγής. Μετά την κουβανική επανάσταση και την φυγή απο την Κούβα της μαφίας, των ιδιοκτητών καζίνων,  κάτεργων παραγωγής ζάχαρης και υπερπολυτελών ξενοδοχείων, αυτοι οι κύριοι κάπως αποφάσισαν να μεταναστεύσουν στο ανατολικότερο άκρο του Μεξικού και να φτιάξουν το σημερινό Κανκούν με τα άπειρα ξενοδοχεία, τα κυριλέ μολ και τις μπουτίκ μόδας και πολυτελών αυτοκινήτων.

 

Σημείωση: Η πολιτεία Quintana Roo (η ανατολικότερη του Μεξικού) όπου βρίσκεται το Κανκουν, είναι η μόνη στο ανατολικό Μεξικό που έχει άλλη ζώνη ώρας που ταιριάζει καλύτερα με αυτή της Αμερικής και ειδικά του Μαϊάμι και της Νέας Υόρκης.  Μιλάμε για την ένατη μεγαλύτερη χώρα του κόσμου με άλλες 28 Πολιτείες που οι 23 προς τα δυτικά του Κανκούν έχουν όλες την ίδια ώρα.

 

Στο δρόμο από το αεροδρόμιο μέχρι τον κεντρικό σταθμό της πόλης βλέπω απο μακριά τα υπερλούξ all inclusive ξενοδοχεία που ούτε το 3% των Μεξικανών δε θα μπορούσε να μείνει μισή μέρα εκεί και βρίζω από μέσα μου με την ίδια δημιουργική έφεση και ευρηματικότητα όπως όταν περνάω από μερικά σημεία του ΒΟΑΚ. Με βοηθάει κιόλας αυτό να συγκεντρώνομαι και να μην σκέφτομαι ότι έχω έρθει, πάλι, στα 30 μου μόνος μου και με ελάχιστα χρήματα στην άλλη άκρη του κόσμου.

Έχω χτίσει ένα ενεργειακό απόθεμα που χαρακτηρίζεται από μια ένταση, στη βάση του θυμικού μου, που είναι μια μίξη θυμού που προσπαθεί να υπερκαλυψει το φόβο και ενθουσιασμού που δεν αφήνει το άγχος να φανεί ως τέτοιο. Κάπως έτσι αντιμάχομαι το jet lag[i] με σχετική ευκολία.

Ωστόσο κατεβαίνοντας από το λεωφορείο και περπατώντας προς το χόστελ παραλύω.

Η διαδρομή περνάει μέσα απο την πίσω μεριά της πόλης του Κανκουν όπου ζουν οι ανθρώποι του, όχι οι καταναλωτές του.

Μουσικές στις πλατείες,  καντίνες με τάκος και μαρκεσίτας, ισπανικά παντού,  φωνές, η απόχρωση των χρωμάτων στα σπίτια, στα ρούχα, στην ατμόσφαιρα…Κάθε ανάσα μετατρέπει την πρότερη μου ένταση σε ανακούφιση και ηρεμία, νιώθω… σπίτι – το δεύτερο μου – αλλά σπίτι.

Βλέπω τους πάντες να φοράνε φανέλες Μεξικού και καταλαβαίνω ότι έχω μπερδέψει τις ώρες και τις μέρες και, το Μεξικό παίζει σήμερα στο παγκόσμιο κύπελλο.  Παρατάω τα πράγματα μου όπως όπως και βγαίνω έξω, αρκετά πριν τον αγώνα, για να πάω στην Τακερία “Ελ Πομπλάνο” – το διαμάντι που είχα ανακαλύψει σχεδόν δύο χρόνια πριν.  Και πάλι, πέρα από τις τιμές που είναι πολύ μεγαλύτερες από αυτές που θυμάμαι, δε με απογοητεύει. Μόνο ντόπιοι αυστηρά με φανελες Μεξικού όλοι, μια μπερδεμένη οικογένεια Αμερικανών τουριστών, επίσης με φανέλες Μεξικού, κι εγώ. Στο πρώτο διάλειμμα του παιχνιδιού μπαίνω στο πρώτο ταξί που βλέπω μπροστά μου και πάω στην πλατεία που είναι μαζεμένος ο κόσμος. Δεν θέλω να χάσω την μάζωξη σε δημόσιο χώρο.

 

FOMO[ii] – Jet Lag 1-0

Γίνεται χαμός αλλά το παιχνίδι είναι αδιάφορο και το τζετ λαγκ έχει αρχίσει να επιτίθεται επικίνδυνα.  Στο ημίχρονο παίρνω τον δρόμο του γυρισμού με τα πόδια και τότε, το Μεξικό αποφασίζει να βάλει 2 γκολ και να κάνει ένα σωρό φάσεις τις οποίες εγώ κοντοστέκομαι και πανηγυρίζω σε ότι μαγαζί πετυχαίνω στον δρόμο.

 

Σημείωση: Στο Μεξικό και γενικά στη Λατινική Αμερική οι σχολιαστές περιγράφουν τα ματς με τέτοια ένταση και ενθουσιασμό που αν δεν βλέπεις το ματς νομίζεις ότι συνέχεια κάτι πολύ σημαντικό γίνεται.

 

Περνάω έξω από το Ελ Πομπλάνο περίπου ένα τέταρτο πριν το τέλος.

FOMO – Jet Lag 2-0.

Ξανακάθομαι και παραγγέλνω ένα νερό με γεύση Ιβίσκου[iii].  Κρατάω με δυσκολία τα μάτια μου ανοιχτά αλλα τώρα δεν πάω πουθενά.  Το Μεξικό βάζει κι άλλο γκολ και γίνεται όλο το μαγαζί όπα.

Το ματς τελειώνει. Το Μεξικό περνάει στην επόμενη φαση του Παγκοσμίου κυπέλου. Πάω λίγο παρακάτω σε ένα περίπτερο να πάρω ένα σαμπουάν που είχα ξεχάσει να φέρω και έχω αρχίσει να φοβάμαι ότι θα κοιμηθώ πάνω μου.  Μέχρι να βγω έξω ο κόσμος έχει κλείσει το δρόμο. Οταν λέω “δρόμο” εννοώ την βασική λεωφόρο της πόλης του Κανκούν. Πωλητές προσφέρουν σημαίες, φανέλες, βουβουζέλες και σπρέι αφρού.  Αγροτικά σκάνε με καρότσες γεμάτες κόσμο, καγκούρικα μηχανάκια μαρσάρουν και παίζουν σκαστές γκαζιές,  πιτσιρίκια σκαρφαλώνουν όπου μπορεί να φανταστεί κανείς, άλλοι έχουν ξεκινήσει και στήνουν ηχεία,  κάποιοι έρχονται με τύμπανα και δίνουν ρυθμό σάλσας σε μια εκστασιαστική συγκέντρωση στην οποία έρχεται συνεχώς όλο και περισσότερο κόσμος που χαμογελάει πλατιά και χορεύει φωνάζοντας.  Η αστυνομία στήνει οδοφράγματα κλείνοντας επίσημα τον δρόμο και ενα ελικόπτερο πετάει συνέχεια από πάνω.

 

FOMO – Jet Lag 3-0.

Κάθομαι ξανά και πανηγυρίζω σα Μεξικανός από πάντα με τις ελάχιστες δυνάμεις που μου έχουν απομείνει γκαρίζοντας  “Fuck fifa. Viva México.” Και κάποια άλλα συνθήματα που βγάζω τις μισές λέξεις.[iv]

Μετά από μια ώρα το σώμα μου εγκαταλείπει. Γυρνάω προς τα πίσω και είμαι ο μόνος που πάει προς αυτήν τη κατεύθυνση. Όλος ο κόσμος πάει προς την φιεστα.  Αυτό δεν θα τελειώσει νωρίς.

 

Η επόμενη μέρα – Λεωφορειάδα[v]

Την επόμενη μέρα την περνάω όλη μέσα κάνοντας “γραφειοκρατικες δουλειές”,  καθώς αύριο πετάω για την Κολομβία και σαν κλασσικός Νικηφόρος έχω έρθει με ενα εισιτήριο χωρίς να έχω ψάξει τίποτα. “Το χω. Θα το βρω” είναι το μότο μου και κάπως έτσι έτσι την προηγούμενη φορά παραλίγο να με στείλουν από το Μεξικό πακέτο πίσω στο Βέλγιο πριν καν μπω στη χώρα.

Νωρίς το απόγευμα παίρνω την απόφαση να βγω στους 30°C με 90% υγρασία και να κάνω το αγαπημένο μου χόμπι: Λεωφορειάδα. Αυτή τη φορά έχω σκοπό να φτάσω και πάλι στην εξωτική Playa Delfines. Μια εκ των έξι δημόσιων παραλιών στα 28χλμ. της ξενοδοχειακής ζώνης του Κανκούν.

Πάμε άλλη μία γιατί δε με καταλάβατε.

Το Κανκούν έχει μια ακτογραμμή 28χλμ (μία απόσταση σα να λέμε από τον Πειραιά μέχρι την Κηφισιά και κάνα δυο χιλιόμετρα ακόμα) και σε αυτήν υπάρχουν έξι παραλίες στις οποίες μπορεί να πάει κάποιος καθώς όλες τις υπόλοιπες τις έχουν πάρει τα all inclusive ξενοδοχεία των οποίων οι τιμές για ένα δωμάτιο ξεκινάνε στα 160 ευρώ το βράδυ στο χειρότερο – ο μ.ο. ειναι 400 ευρώ το βραδυ. Ο διαμέσος μισθός,  ξαναγράφω –  ο διάμεσος μισθός στο Μεξικό είναι 500 ευρώ και ο μέσος είναι 900.

Αυτή η ζώνη είναι σε τέτοιο βαθμό αποικιοκρατική φούσκα που υπερβολικά σπάνια βρίσκονται ντόπιοι εκεί πάρα μόνο ως εργάτες!

Στιβάζομαι λοιπόν στις δημόσιες συγκοινωνίες με τους εργάτες ή εργαζόμενους ή υπαλλήλους – διαλέξτε οποιον όρο αρμόζει καλύτερα στο επίπεδο εξημέρωσής σας. Κατηφορίζοντας την λεωφόρο που διασχίζει αυτή την ακτογραμμή/Ξενοδοχειακή ζώνη μου προκαλείται ακριβώς το ίδιο αίσθημα όπως την προηγούμενη φορά. Σαν να είμαι σε έναν αντίστροφο τύπου ζωολογικό κήπο αλλά εμείς είμαστε τα ζώα, στοιβαγμένα στο λεωφορείο κι έξω υπερπολυτελή ξενοδοχεία και μπουτίκ τυπου Σανελ, Ντιορ, Βαλενσιαγκα (κι άλλες μάρκες που μάλλον είμαι τόσο πλέμπα που ούτε καν τις είχα ξανακούσει) και που δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με κανέναν απο εμάς μέσα στο λεωφορείο, με το τοπίο,  με το Μεξικό ως κουλτούρα,  ταυτότητα,  οικονομική θέση και γενικά με τίποτα που να θυμίζει ανθρώπους που δεν είναι μόνο καταναλωτές. Και σε εμάς, τους φτωχούς, μας επιτρέπεται να τους βλέπουμε,  να τους εξυπηρετούμε, να τους θαυμασουμε,  μέχρι και να τους ζηλεψουμε αν θέλουμε αλλά όχι να τους αγγίζουμε.

 

Σημείωση: Οι δημόσιες συγκοινωνίες έχουν στάσεις μόνο στις δημόσιες παραλίες και σε κάποια λίγα σημεία για να μαζεύονται οι εργάτες που δουλεύουν σε ξενοδοχεία που δεν τους προσφέρουν μεταφορά. Δεν θα μας κατεβάσουν στα μολ τους κιόλας να τους βρωμίσουμε με φτώχεια.

 

Κατεβαίνω στην Πλάγια Ντελφίνες η οποία είναι μια υπέροχη παραλία με μαγικά νερά. Ωστόσο, έχουν ανοίξει μάλλον τον θερμοσίφωνα απο το 1981 με τον Ανδρέα κι έχουν ξεχάσει να τον κλείσουν (οπως και σε όλη την Καραϊβική) γιατί το νερό είναι οριακά χλιαρό και δεν σε δροσίζει καθόλου, καθιστώντας το πολύ καλύτερο θέαμα παρά εμπειρία.

Στον γυρισμό παρακολουθώ κάτι κηπουρούς να περιποιούνται με τρόπο περίτεχνο και σχολαστικό τη βλάστηση στους “δημόσιους” κήπους στα πέριξ του δρόμου. Σκέφτομαι τον πατέρα μου και τότε κοκαλώνω, στη σκέψη ότι αυτά τα δημόσια έργα ίσως ποτέ δεν θα τα δουν και σίγουρα δεν θα τα χαρούν με την ευρύτερη έννοια του όρου τα παιδιά, οι φίλοι, η κοινότητα των ανθρώπων που τα κάνουν κι ούτε αυτοί που τα πληρώνουν (οι δημότες του Κανκουν).

Η αποικιοκρατία δεν χρειάζεται όπλα τον 21ο αιώνα. Πουλιέται σαν ανάπτυξη και επενδύσεις.

Έχει κίνηση και μου φέρνει αναγούλα το ότι για 45 λεπτά πρέπει να υποφέρω το θέαμα, ηλιοκαμένων οικοδόμων και εξαντλημένων καμαριέρων να στοιβάζονται σε λεωφορεία αφότου με 2 ευρώ την ώρα έχουν φτιάξει ένα υπερπολυτελή κόσμο, για αυτούς που τους προσπερνάνε σα να μην υπάρχουν, μέσα στις Πόρσε και τα Τεσλα. Κατεβαίνω και μπαίνω σε ενα “φτηνιάρικο” σουπερ μάρκετ.  Έχω ανάγκη να συνωστιστώ σε χώρους και με ανθρώπους της τάξης μου. Ο τυφλός πλανόδιος τραγουδιστής που είχα συναντήσει πριν περίπου δύο χρόνια έξω απο αυτό το σουπερ μάρκετ δεν είναι πια εδώ. Τι να απέγινε άραγε;

Μπαίνω μέσα και σκέφτομαι αν θα καταλάβουν όσοι το διαβάσουν τι θέλω να πω για τα ελληνικά νησιά.  Εε συγγνώμη, για το Κανκούν εννοούσα.  Μα πως μπερδεύτηκα έτσι;

Αντιπερισπάμαι πλήρως καθώς πετυχαίνω τα γιαούρτια “Γριέγο” (“Έλληνας”) με τα οποία γέμιζα το ψυγείο “εκείνης” ενα χρόνο πριν και, με πείραζαν οι γύρω μας λέγοντας μου “ξέρουμε με ποιόν είναι δεν χρειάζεται να μας το δείχνεις τόσο έντονα”. Με το να ασχολούμαι με όλα τα άλλα είχα ξεχάσει, και μάλλον αυτό ήθελα, ότι σε αυτήν την χώρα υπάρχουν στοιχεία που οι θύμισες που μου προκαλούν είναι ικανές να με πνίξουν στη μελαγχολία.

Και εννοείται επειδή είμαστε το Μεξικό το σούπερ μάρκετ παίζει μουσική τύπου “Πασχάλης Τερζής – Επιστροφές Καταστροφές”.

Εννοείται πως δεν σκέφτομαι να τα ακυρώσω όλα και να παρω τα πέντε λεωφορεία που χρειάζεται ώστε να φτάσω στο Σαν Κριστόμπαλ. Και βέβαια ούτε σκέφτομαι μήπως κάτσω να ξεκινήσω μία νέα ζωή στο Μεξικό και ούτε τουρ λιντινγκ, ούτε ανθρωπολογίες, ούτε τίποτα.

Χωρίς να τα σκέφτομαι λοιπόν καθόλου αυτά, παω προς την πλατεία Las Palapas που βρίσκεται μετά το νοητό όριο μεταξύ αυτής της αηδιαστικής φούσκας των ξένων στα ξενοδοχεία και των ντόπιων του Κανκουν.

Σε απόλυτη αντιπαράθεση με όλο το προηγούμενο στημένο, άψυχο, ψεύτικο, αποστειρωμενο υπερθέαμα εδώ η πλατεία είναι γεμάτη αυτοσχέδιες καντίνες που πουλάνε τάκος και παραδοσιακά γλυκά, τραπέζια που συναντιούνται διαφορετικές παρέες,  παιχνίδια για παιδιά, έντονα χρώματα,  κιτς αισθητική και φυσικά λάιβ μουσική.

Κάθομαι σε μία καρέκλα να ακούσω τους μουσικούς σε ενα τύπου συναυλιακό σκηνικό.  Ωστόσο, μετά από δύο τραγούδια, αυθόρμητα, πέντε ζευγάρια τελείως διαφορετικών ηλικιών σηκώνονται και ξεκινάνε να χορεύουν, ενώ μετά από λίγο ένα ζευγάρι που φανερά πήγαινε κάπου αλλού και περνούσε από την πλατεία, σταματάει και χορεύει ένα τραγούδι πριν συνεχίσει τον δρόμο του για τον αρχικό προορισμό του. Παράλληλα, ένας μπαμπάς χορεύει με τον πολύ μικρό υιό του στην αγκαλιά μεταγγιζοντάς του την κουλτούρα των Λατίνων.

Ηρεμώ.  Βρίσκομαι πάλι πίσω στο Μεξικό.

Κάπου μεταξύ της Κρήτης και του Κόσμου,

 

Εικόνες από την πλατεία για την οποία έγραφα.

 

 

Εικόνες από τις συγκεντρώσεις που αναφέρω. Δυστυχώς λόγω της πολύ μέτριας κάμερας του κινητού μου και των χείριστων γωνιών από τις οποίες απαθανάτησα την στιγμή, αυτές οι φωτογραφίες χάνουν σε μεγάλο βαθμό το κλίμα και την ποσότητα της λαοθάλασσας του κόσμου.

 

Τα γκράφιτι στα οποία ανάφερονται τα γνωμικά στην αρχή του κειμένου.

 

[i] Προσωρινή διαταραχή του ύπνου και του βιολογικού ρολογιού (κιρκάδιου ρυθμού), η οποία προκαλείται από τη γρήγορη μετάβαση με αεροπλάνο σε διαφορετικές ζώνες ώρας.

[ii] Aκρωνύμιο για την αγγλική έκφραση Fear Of Missing Out , που στα ελληνικά σε ελεύθερη μετάφραση σημαίνει «ο φόβος να μην χάσεις όσα συμβαίνουν».

[iii] Στο Μεξικό και σε όλη τη Λατινική Αμερική είναι πολύ συνήθεις τέτοιου είδους αφεψήματα όπου φύλλα ιβίσκου, ή κομμάτια οποιουδήποτε άλλου φρούτου, αφήνονται για ώρες να μουλιάσουν σε νερό που έχεις μόλις βράσει. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, το νερό παίρνει τη γεύση του φρούτου και μετα την προσθήκη “λίγης “ ζάχαρης φυλάσσεται στο ψυγείο.

[iv] Καμία πρόκριση,  γιορτή ή παρτυ δεν ξεπλένει τα εγκλήματα της Φίφα και των κρατών που διοργανώνουν το παγκόσμιο κύπελλο. Έξω απο το στάδιο Αζτέκα στην πόλη του Μεξικού στη πρεμιέρα του Μουντιαλ έγιναν μεγαλες κινητοποιήσεις για την ανάδειξη αυτών των εγκλημάτων και κυρίως της εξαφάνισης 132.000 ανθρώπων στο Μεξικό τα τελευταία είκοσι χρόνια και την νεοφιλελεύθερη αναδιάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήματος της χώρας.

[v] Λεωφορειάδα: Ενα χούι-χόμπι που ξεκίνησα σαν φοιτητής στην Αθήνα και δεν το άφησα ποτέ. Από το 040, το 550, το 608, τα τρόλεϊ 3 και 11, τα κυριλέ λεωφορεία στην βόρεια Ευρώπη μέχρι τα σαρδελοποιημένα αστικά στο Κάιρο, τα sleeping buses του Βιετνάμ, τα λεωφορεία χωρίς πόρτες στην Ινδία και τα Κολεκτίβο στο Μεξικό και το Περού:  Πας σε μια οποιοδήποτε στάση λεωφορείου μπαίνεις μέσα στο πρωτό που θα περάσει και το αφήνεις να σε πάει όπου πάει παρατηρώντας τους ανθρώπους, την καθημερινότητα,  το τοπίο κι οτιδήποτε άλλο μπορεί να σου τραβήξει την προσοχή. Ακόμα και σήμερα πιστεύω ότι είναι απο τους καλύτερους τρόπους να γνωρίσεις/εξερευνήσεις ενα μέρος και ένας εξαιρετικός τρόπος ανθρωπολογικής παρατήρησης.  Η Λεωφορειάδα ξεκίνησε σα μια διαδικασία χωρίς προορισμό με σκοπό να εξερευνήσω τον εκάστοτε τόπο που βρισκόμουν αλλά πάμπολες φορές με την ίδια λογική/σκεπτικό έπαιρνα/παίρνω λεωφορείο ακόμα κι οταν ξέρω που θέλω να πάω. Παράλληλα έχει γίνει κι ένας τρόπος διακοπών μου να μπαίνω σε επαρχιακά λεωφορεία και να πηγαίνω από χωριό σε χωριό.